Bob Dylan – prorok z chrypką, który wcale nie chciał być głosem pokolenia, a i tak nim został

24 maja 1941 roku w Duluth, w stanie Minnesota, urodził się Robert Allen Zimmerman, czyli facet, który później wpadł na pomysł, by zostać Bobem Dylanem – muzykiem, poetą, buntownikiem, laureatem literackiego Nobla i człowiekiem, który śpiewał tak, jakby każdy wers miał cię wyrwać z fotela. Albo przynajmniej zmusić do zadumy przy zimnej kawie.

Bob Dylan to nie tyle artysta, co instytucja z gitarą i chropowatym głosem. Przez dekady zmieniał się jak kameleon na kwasie: od folkowca z gitarą i harmonią, przez elektrycznego obrazoburcę, aż po niespodziewanego noblistę, który nie odebrał nagrody, bo chyba miał coś ważniejszego do zrobienia.

Od „Blowin’ in the Wind” do wieczności – czyli jak się zostaje niechcianym prorokiem

Jako młody chłopak Dylan wciągał bluesa, Woody’ego Guthriego i protest-songi jak tlen. W latach 60. jego teksty brzmiały jak rewolucja ubrana w trzy akordy. „The Times They Are A-Changin’”, „A Hard Rain’s a-Gonna Fall”, „Masters of War” – tego nie śpiewało się przy ognisku. To się cytowało na demonstracjach.

Problem w tym, że Dylan nigdy nie chciał być sztandarem rewolucji. Kiedy wszyscy go koronowali na „głos pokolenia”, on… podłączył gitarę elektryczną i rozwścieczył purystów folkowych. Zdrada? Może. Odwaga? Na pewno.

Ciekawostki, które dowodzą, że Bob Dylan to nie artysta – to literacko-muzyczne zjawisko pogodowe

• W 2016 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla, za tworzenie „nowych poetyckich wyrażeń w ramach wielkiej tradycji amerykańskiej piosenki”. Czyli Nobel za teksty piosenek. A potem… nie przyjechał na galę. Bo to Bob Dylan.
• Wydał ponad 40 albumów, napisał dziesiątki książek i setki piosenek – a każda z nich brzmi jakby była jednocześnie manifestem i zagadką.
• W latach 70. miał krótki, ale intensywny okres „chrześcijański”, który zaowocował płytami o Jezusie – ku konsternacji tych, którzy woleli „Like a Rolling Stone” od „Saved”.
• Nigdy nie udzielał się zbyt wylewnie w wywiadach – zamiast tego mówił w metaforach, milczał, wymyślał różne wersje siebie. Czasem bardziej performans niż rozmowa.
• W jego twórczości można znaleźć echa Biblii, Beat Generation, Williama Blake’a, Rimbauda, a nawet Szekspira. Ale sam Dylan mówił: „Nie pytaj mnie o znaczenie. To wszystko jest w piosence.”

Bob Dylan – człowiek, który zamienił chrypkę w broń, a słowo w granat

Nie trzeba go lubić. Ale nie da się go zignorować. Bo Dylan to nie tylko piosenki – to cała epoka, która brzmi, oddycha i drapie gardło. I choć jego twórczość wymyka się kategoriom, to wiadomo jedno: nie ma drugiego takiego.

A to, że dziś ma ponad 80 lat i wciąż koncertuje, pisze i wydaje – to tylko dowód, że rewolucja może mieć siwe włosy, ale wciąż śpiewać jak wściekły prorok.