Malarz, który widział więcej w pustce niż inni w tłumie

Gdyby Edward Hopper żył dzisiaj, pewnie może i byłby królem Instagrama… pod warunkiem, że ktoś jeszcze miałby czas, by patrzeć. Urodził się 22 lipca 1882 roku, w Nowym Jorku – mieście, które miało stać się jednocześnie jego muzeum i laboratorium samotności. Hopper był gościem, który na dźwięk słowa „impreza” zakładał płaszcz i szedł w przeciwnym kierunku. Zamiast szukać fajerwerków, malował… ciszę.

I nie chodzi tu o ciszę nudy, ale o ten rodzaj milczenia, który aż dzwoni w uszach, kiedy nocą patrzysz w światła miasta i czujesz, że życie jakoś przecieka przez neonowe okna. Jego najbardziej znany obraz Nighthawks (czyli nocni wędrowcy przy barze) stał się ikoną XX wieku – i to nie dlatego, że coś się na nim dzieje. Właśnie odwrotnie: nic się nie dzieje. I to boli. Hopper mistrzowsko uchwycił ten szczególny moment egzystencjalnego zawieszenia, kiedy ludzie siedzą razem, ale są daleko.

Malował jak reżyser

Nie bez powodu Edward Hopper inspirował Andrzeja Wajdę – bo jego obrazy mają filmową narrację. Kadrowanie, światło, cisza między postaciami – to wszystko wygląda jak klatki z filmu, który nie został jeszcze nakręcony, ale każdy widz już go czuje. Wajda przyznawał, że cenił Hoppera za to, że „malował rzeczywistość taką, jaka jest, ale jednocześnie taką, jaka ją boli”. I trudno się nie zgodzić.

Hopper nie był żadnym awangardowym szaleńcem – nie rzucał farbą na płótno, nie rozbierał form na czynniki pierwsze. On po prostu pokazywał świat, który znamy, ale którego boimy się dostrzec zbyt uważnie. Ludzi przy oknie, kobietę w hotelowym pokoju, człowieka samotnie stojącego na stacji benzynowej. Bez słów, bez wyjaśnień – ale z ogromną siłą emocjonalną.

Ciekawostki

• Hopper przez większość życia mieszkał w tym samym domu w Nowym Jorku – jakby już wtedy ćwiczył samotność z wyboru.
• Uważał, że najtrudniejsze w malarstwie jest uchwycenie światła – i rzeczywiście, jego obrazy potrafią świecić bardziej niż ekran telewizora.
• Miał tylko jedną żonę – Josephine Nivison, również malarkę – która często była jego jedyną modelką.
• Inspirował nie tylko Wajdę – David Lynch, Alfred Hitchcock czy Terrence Malick również czerpali z jego estetyki.
• Mimo że był uwielbiany przez publiczność, krytycy przez długi czas nie wiedzieli, co z nim zrobić – bo nie pasował ani do modernizmu, ani do realizmu.