J.C.R. Licklider – człowiek, który wymyślił internet, zanim istniały komputery osobiste

Zanim ktoś kliknął „lubię to”, zanim zhakowano pierwsze konto na MySpace i zanim dial-up zaczął jęczeć jak dusza potępiona – był on. Joseph Carl Robnett Licklider, czyli J.C.R. dla przyjaciół i przyszłych hakerów. Człowiek, który w latach 60. miał w głowie coś, co świat dopiero po dekadach nazwał „internetem”. Tak, zanim Zuckerberg w ogóle się urodził, Licklider już rozpisywał wizję cyfrowego świata połączonych umysłów.

Urodzony w 1915 roku, zmarł 26 czerwca 1990 – i choć wielu go nie kojarzy, to właśnie dzięki niemu dziś możesz guglować, binge’ować i scrollować zamiast rozmawiać z rodziną przy stole. Licklider był cyberprorokiem, który widział więcej niż IBM, Pentagon i wszyscy twórcy Excela razem wzięci. A jego wizja była tak odjechana, że w 1963 roku brzmiała jak science fiction… tylko że się spełniła.

Ojciec chrzestny internetu… i Google Docs

Licklider był nie tylko futurologiem, ale też psychologiem, informatykiem, marzycielem i – bądźmy szczerzy – niezłym hakerem czasoprzestrzeni. W czasach, gdy komputery zajmowały całe sale i miały mniej mocy obliczeniowej niż kalkulator z bazaru, on pisał o „intergalaktycznej sieci komputerowej”, w której ludzie będą dzielić się informacjami w czasie rzeczywistym. Czyli: Slack, Zoom i Teams zanim to było modne.

To on zasiał pomysł interaktywnej komunikacji człowiek-maszyna, z którego potem wykiełkowało ARPANET – bezpośredni przodek dzisiejszego internetu. Lubił myśleć o komputerze jako „współpracowniku człowieka” – czyli coś pomiędzy cyfrowym kolegą a bardzo mądrą paprotką, która zna się na bazach danych.

Ciekawostki, które wyprzedzają swoje czasy (i nas wszystkich)

• Jako pierwszy opisał wizję globalnej sieci komputerów współdzielących informacje, co potem nazwano Internetem. To było w 1960 roku, zanim powstał e-mail, a nawet „pong”.
• Był dyrektorem w ARPA (Agencja Projektów Badawczych Zaawansowanych), gdzie zaraził wszystkich wizją sieci rozproszonej. Tak, to dzięki niemu wojskowi zaczęli finansować coś, co potem zawładnie cywilami.
• Nazwał swój pomysł „intergalaktyczną siecią komputerową”, bo miał wyobraźnię jak z powieści Lema.
• Nie stworzył technologii internetu, ale był jego duchowym architektem – to jego teksty zainspirowały prawdziwych konstruktorów ARPANET-u.
• Był psychologiem poznawczym, co oznacza, że bardziej interesowało go, jak człowiek współdziała z maszyną, niż samo klepanie kodu.
• Dzięki jego pomysłom powstała koncepcja współdzielonych zasobów online – czyli przodek chmury, w której dziś trzymasz 10 000 selfie i cztery wersje tego samego CV.
• Nie opatentował swojej wizji – i dzięki temu nie siedzimy dziś na platformie „Lickbook”, tylko korzystamy z internetu jako przestrzeni publicznej.

Cichy geniusz, który nie sprzedał świata – tylko go wymyślił

J.C.R. Licklider nie był celebrytą, nie miał Tesli, ani nawet podcastu. Ale jego nazwisko powinno być wyryte obok Turinga, Bernersa-Lee i Vintona Cerfa. Był skromny, błyskotliwy i zupełnie niegotowy na świat, który sam przyspieszył. Bo zamiast budować imperium, zbudował koncepcję, na której dziś działa całe cyfrowe życie.