Jorge Luis Borges – strażnik nieskończonych bibliotek

Jorge Luis Borges to pisarz, który w literaturze zrobił coś, co Einstein zrobił w fizyce – rozciągnął czas, przestrzeń i rzeczywistość, żeby sprawdzić, jak bardzo mogą się wyginać, zanim pękną. Urodził się w 1899 roku w Buenos Aires i zamiast pisać grube powieści w stylu „Wojny i pokoju”, wolał krótkie, gęste opowiadania, w których mieścił całe wszechświaty. Jego słynna „Biblioteka Babel” to kosmos utkany z książek, „Ogród o rozwidlających się ścieżkach” to literacka zabawa czasem i przypadkiem, a „Alef” to punkt, w którym zawiera się cała rzeczywistość. Borges to pisarz, który każdą historię zamieniał w filozoficzną zagadkę, a przy okazji pokazywał, że literatura i matematyka wcale się nie gryzą – one potrafią tańczyć tango.

Ciekawostki

Borges przez większość życia zmagał się z postępującą ślepotą, co nie przeszkodziło mu być dyrektorem Biblioteki Narodowej w Buenos Aires – ironia losu, która aż prosi się o metaforę w jego stylu. Nie dostał Nobla, choć co roku był faworytem – niektórzy twierdzą, że powodem była jego niejednoznaczna postawa polityczna. Pisał też poezję, eseje i recenzje literackie, a w swojej twórczości uwielbiał grać motywami zwierciadeł, labiryntów i nieskończoności – jego ulubionymi rekwizytami. Był też erudytą totalnym – czytał po kilka języków, tłumaczył Kafkę, a nawet pisał o… szachach jako metaforze życia.

Mniej znane fakty

Nie każdy wie, że Borges miał poczucie humoru – lubił tworzyć fałszywe cytaty i apokryfy, które brano na serio. W młodości fascynował się kulturą gauchos, co wpłynęło na jego pierwsze teksty. Jego życie osobiste było dość samotne – dopiero w starszym wieku ożenił się po raz pierwszy. A jego styl – suchy, precyzyjny, niemal matematyczny – stał się inspiracją nie tylko dla pisarzy, ale i filozofów, informatyków, a nawet twórców gier komputerowych. Borges właściwie wynalazł „literaturę jako labirynt”, w którym wciąż błądzimy.