Nagrody Pulitzera – czyli jak Joseph Pulitzer sprawił, że dziennikarze poczuli się jak artyści

4 czerwca 1917 roku coś wreszcie drgnęło w duszy amerykańskiego dziennikarstwa. I nie, nie chodziło o nową aferę polityczną ani kolejną poprawkę do Konstytucji. Tego dnia po raz pierwszy wręczono Nagrody Pulitzera, czyli świętego Graala dla każdego reportera, felietonisty, pisarza i… niespełnionego poety z deadline’em.

Pomysłodawcą tego zamieszania był Joseph Pulitzer – imigrant z Węgier, który udowodnił, że prasa to nie tylko drukarnia sensacji, ale też narzędzie zmian społecznych, kultury i piękna słowa. No, przynajmniej wtedy, kiedy akurat nie prowadziła wojny na nagłówki z Williamem Randolphem Hearstem.

Jak to się stało, że gazety dostały własne Oscary?

Joseph Pulitzer, zanim został mecenasem dziennikarzy, był sam… no cóż – królem krzykliwych tytułów i mistrzem żonglowania emocjami czytelników. Ale był też wizjonerem. Przed śmiercią przekazał milion dolarów Uniwersytetowi Columbia (a to w 1911 roku było jak dziś oddać ChatGPT pełną kolekcję NFT i jeszcze dorzucić jacht), aby powołać do życia szkołę dziennikarską i ustanowić nagrodę za – uwaga – wysoką jakość dziennikarstwa.

I tak, 6 lat później, w 1917 roku, pierwsze Pulitzery trafiły w ręce tych, którzy wiedzieli, jak pisać prawdę, tak żeby bolała, wzruszała albo przynajmniej zatrzymała czytelnika dłużej niż trzy sekundy.

Ciekawostki, które nie zmieściły się w nekrologu Pulitzera

• Pierwszą nagrodę Pulitzera za dziennikarstwo śledcze przyznano gazecie „New York World”, która… należała wcześniej do Pulitzera. To się nazywa trzymanie ręki na pulsie – nawet zza grobu.
• Nagrody Pulitzera obejmują dziś aż 22 kategorie, w tym nie tylko dziennikarstwo, ale i muzykę, dramat, literaturę piękną, a nawet… komentarz polityczny, czyli eleganckie „pani redaktor, co ja myślę”.
• Pulitzera dostała m.in. Harper Lee za „Zabić drozda”, Bob Dylan za swoją lirykę (choć Nobel zgarnął później) i… Kendrick Lamar. Tak, raper. W 2018 roku jego „DAMN.” został uznany za wybitne dzieło artystyczne.
• Nagroda nie jest gigantyczna – zwycięzcy dostają 15 tysięcy dolarów i dyplom. Ale prestiż? Bezcenny. Jakby cały świat mediów krzyknął: „Chapeau bas!”
• Były też skandale. W 1960 odmówiono przyznania nagrody książce „Pasja życia” o van Goghu, bo uznano ją za „zbyt popularną”. Aha, czyli jak za dobrze się czyta, to już nie sztuka?
• W czasach internetu Pulitzer przetrwał. A nawet więcej – kategorie się rozrosły o dziennikarstwo internetowe i fotografie cyfrowe. Bo jak wiadomo, nawet nobliwa nagroda musi mieć Insta-friendly odsłonę.

Przeczytaj również: Od chłopaka bez grosza do legendy prasy – historia Josepha Pulitzera

Nagroda, która wciąż ma sens (mimo że dziennikarstwo umiera co drugi czwartek)

W epoce clickbaitów, fake newsów, Nagroda Pulitzera to nadal jedno z ostatnich bastionów dziennikarskiej dumy. To dowód, że słowo pisane – jeśli podane z talentem, prawdą i odwagą – nadal może zmieniać świat.

I nawet jeśli Joseph Pulitzer sam był momentami bliżej tabloidu niż etosu, to jego idea żyje – i inspiruje tysiące autorów, by pisać nie tylko dobrze, ale i odważnie.